Jerebu Malaysia: Berpuluh tahun berlalu, mengapa masih berulang?
Darurat di Sarawak pada 1997, Pelabuhan Klang pada 2005, Muar pada 2013 dan Serian pada 2026. PulseKita menyusun apa yang berlaku, tindakan diambil dan rekod udara yang boleh disemak.
PulseKita · Disemak 10 Oktober 2026Rekod rasmi JAS, KPM, ASEAN dan Bernama
1997Darurat jerebu Sarawak
2005Darurat Lembah Klang
2013Darurat Muar & Ledang
2026Darurat Serian
BERITA DI SEBALIK ANGKA
Satu negara, beberapa generasi pernah berdepan jerebu.
Masalahnya bukan satu kejadian yang panjang. Ia melibatkan episod berbeza mengikut tempat, cuaca, kebakaran dan tindakan pihak berkuasa. Sebab itu bacaan IPU 518 di Serian pada 4 September 2026 tidak boleh disamakan dengan purata pencemaran udara bagi seluruh negara.
KRONOLOGI BERSUMBER
Detik penting sejarah jerebu Malaysia
Dari 1994 hingga 2026. Semua angka IPU di bawah ialah bacaan atau ambang yang dinyatakan pada lokasi dan tarikh tertentu, BUKAN maksimum setiap tahun.
13 rekod
1994September 1994
Malaysia
Jerebu berlarutan lebih sebulan
JAS merekodkan jerebu yang dikaitkan dengan kebakaran besar di Sumatera selatan dan Kalimantan. Cuaca kering, angin lemah serta pelepasan pencemar tempatan turut memburukkan keadaan.
>500IPU / APIAmbang dilaporkan; bukan bacaan tepat
200210 Jun 2002
Kuala Lumpur
ASEAN tandatangani perjanjian jerebu
Perjanjian Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan ditandatangani di Kuala Lumpur untuk memperkukuh pencegahan kebakaran, pemantauan dan kerjasama serantau. Ia berkuat kuasa pada 2003.
Darurat diisytiharkan pada 11 Ogos selepas kedua-dua kawasan mencatat IPU melebihi 500. Darurat ditamatkan pada 13 Ogos setelah bacaan dan jarak penglihatan bertambah baik.
Krisis Jun menjejaskan Johor, Melaka dan Negeri Sembilan. Muar mencatat IPU melebihi 500; darurat di Muar dan Ledang diisytiharkan 23 Jun dan ditamatkan sehari kemudian.
>500IPU / APIAmbang dilaporkan; bukan bacaan tepat
201414 Mac 2014
Pelabuhan Klang & Banting
IPU melebihi 300 di dua lokasi
JAS mencatat bacaan melebihi 300 akibat jerebu yang dikaitkan dengan kebakaran hutan dan tanah gambut tempatan. Sebanyak 203 sekolah di daerah Klang dan Kuala Langat ditutup.
>300IPU / APIAmbang dilaporkan; bukan bacaan tepat
201514–18 September 2015
Semenanjung & Sarawak
34 kawasan tidak sihat; sekolah ditutup
Pada 15 September, 34 kawasan direkodkan pada tahap tidak sihat. JAS menyatakan Banting merekodkan IPU 211 pada 14 September. Sekolah ditutup di beberapa wilayah termasuk Lembah Klang dan Sarawak.
414IPU / APISri Aman, 9 pagi; bacaan pada masa tertentu
20264 September 2026
Serian, Sarawak
Darurat jerebu di Serian
Darurat diisytiharkan selepas IPU Serian melebihi 500. Bernama melaporkan bacaan 518 pada 10 pagi; pengisytiharan ditamatkan pada 7 September selepas keadaan bertambah baik.
518IPU / API10 pagi, 4 September; bukan puncak tahunan
20268 Oktober 2026
Semenanjung Malaysia
38 kawasan merekodkan IPU tidak sihat
JAS memaklumkan 38 kawasan di Semenanjung berada pada tahap tidak sihat setakat 3 petang. Bacaan tertinggi dalam laporan itu ialah 190 di Segamat; ASMC turut mengesan titik panas di Sumatera dan Kalimantan.
190IPU / APISegamat, 3 petang; bacaan dalam laporan
20269 Oktober 2026
Semenanjung Malaysia
Penutupan sekolah di beberapa negeri; 37 kawasan IPU tidak sihat
Menurut Reuters yang memetik Menteri Pendidikan, penutupan pada 9 Oktober melibatkan Johor, Melaka, Negeri Sembilan, Selangor, Kuala Lumpur, Putrajaya dan daerah Rompin di Pahang. Pada pagi itu, 37 kawasan merekodkan IPU tidak sihat. Status sekolah selepas tarikh ini perlu dirujuk kepada KPM.
Bagaimana pencemaran udara berubah mengikut bulan?
Purata kepekatan zarah PM₁₀ dan PM₂.₅ daripada JAS dan DOSM. Unit mikrogram per meter padu (µg/m³). Ini bukan rekod IPU harian.
PM₁₀2017–2024 · 94 bulan direkodkan
Bacaan terkini dalam set data: 18.9 µg/m³ (2024-12)
PM₂.₅2018–2024 · 84 bulan direkodkan
Bacaan terkini dalam set data: 11.5 µg/m³ (2024-12)
Purata bulanan pada peringkat Malaysia, bukan IPU stesen atau bacaan harian. Garis terputus apabila data tiada. Tahun 1997–2015 tidak diwakili oleh siri ini.
Set data rasmi: OpenDOSM · Pencemaran Udara Bulanan ↗. Liputan sumber awam 2017–2024; data yang tiada tidak dianggarkan. Rekod IPU sejarah dan PM ialah ukuran berbeza.
FAHAMKAN PUNCA
Mengapa jerebu masih berulang?
01
Pembakaran hutan & tanah gambut
Episod sejarah dikaitkan dengan kebakaran di Sumatera, Kalimantan dan juga kawasan tempatan. Punca khusus berbeza bagi setiap episod.
02
Cuaca kering & pergerakan angin
Musim kering serta corak angin boleh menguatkan atau menyebarkan asap. El Niño turut dikaitkan dengan krisis 1997 oleh JAS.
03
Kerjasama serantau
ASEAN menandatangani perjanjian jerebu pada 2002 untuk memperkukuh pencegahan dan tindak balas. Ratifikasi perjanjian tidak bermakna episod jerebu terus berakhir.
Ikut arahan rasmi setempat dan kurangkan aktiviti luar apabila IPU meningkat. Golongan berisiko termasuk kanak-kanak, warga emas dan mereka yang mempunyai penyakit jantung atau paru-paru.
Rekod kronologi JAS digunakan untuk 1994–2015. Perkembangan kemudian dirujuk kepada laporan Bernama dan kenyataan agensi. Purata PM datang daripada data.gov.my; ia tidak digabungkan dengan IPU dan tidak digunakan untuk menganggar bacaan sejarah.
